Mutlu Azınlığın Kitabı

Edebiyat Sohbetleri:

Madenci (Natsume Soseki)

Tanzer Güller anlatıyor:

https://youtu.be/6vxXdDvAPO8

Merhaba! Mutlu azınlık, merhaba! Niçin size mutlu azınlık diye hitap ettim? Çünkü Natsume Sosaki’nin “Madenci” adlı kitabının arka kapağında hemen barkodun üstünde “Mutlu azınlığa” diye bir hitap var. Bu kitabı okuyanlar mutlu azınlık. Siz de biz de mutlu azınlığız. Kitabı okumak fırsatı bulursanız sonunda bana hak vereceğinize yüzde yüz eminim.

Natsume Sosaki 1867 yılında doğmuş, 1916’da ölmüş, mide ülserinden. Japon Edebiyatının babası sayılıyor; Kawabata, Tanizaki, Mişima ve Murakami gibi Japon yazarlara önderlik etmiş ve etkilemiş. Soseki’nin onlarca kitabı var. Fakat bu kitabın sonlarına sonsöz gibi bir not yazan çağdaş yazar Murakami, bu romanın yazarın diğer kitaplarına göre zayıf olup edebiyat sayılamayacağını, hatta bazı edebiyat çevrelerinde de “çirkin ördek” yani kestaneden bir roman olarak kabul edildiğini söylüyor. Murakami: “Bu kitaba çirkin ördek demek haksızlık olur; kitap her ne kadar öteki kitaplarıyla mukayese edilemese de benim hala yüz yıl sonra bile okuduğum favori kitaplarımdandır” diyor. Zaten yazar kendisi de bunun roman olmadığını kitabın sonunda söylüyor. Aslında Soseki, Japoncada inatçı demekmiş.

Kaleminin müthiş akıcı ve heyecan verici hamleleriyle inatçı bir şekilde bizi maceralar içine sokuyor, avucunun içine alıyor, yoğuruyor bırakıyor ve kitabın sonunda biz sarsılıyoruz. Şahsen ben yüzlerce kitap okudum; başka bir kitapta bu kadar sarsıldığımı, hatırlamıyorum. Öyle ki kitabı bitirir bitirmez bizim ülkemizdeki Ergani bakır madenlerini telefonla aradım, ulaşamadım. O günün koşullarıyla bugünün koşulları tabii ki farklı; ama maden her zaman için güç koşullarda çalışılabilen bir yer. Kitabı size anlatmayacağım demiştim. Bu kitap anlatılmaz, okunur. Kitaba “Yurusumagi” yani Japonca bir ağıt eşliğinde devam ettim. Samet Karadeniz gitarıyla seslendirmiş. Bu Japonca ağıt 1955 yılında, Amerikalıların hidrojen bombası denemeleri için yaptığı çalışmayı protesto etmek için bestelenmiş. Bana bu ağıt madende ölen yüzlerce kişiyi hatırlattı. Ben de bu müziği onlara ithaf ediyorum. Hepsine, gerek Türkiye’deki gerek dünyadaki bütün madencilerin huzurunda saygıyla eğiliyorum. On saniyelik saygı duruşunda bulunuyorum.... Evet, saygı duruşumuz bitti. Niçin biz mutlu azınlığız? Soseki’nin deyimiyle "Maden cehenneme açılan kapıdır." Girebilecek misin? İşte biz o cehenneme açılan kapıdan girmediğimiz için mutlu azınlığız.